Kleurenmodellen en persoonlijkheid

Kleurenmodellen worden in organisaties veel gebruikt om inzicht te geven in elkaars persoonlijkheid. De voorstanders vinden dat een kleurenmodel helpt om jezelf en je collega’s beter te begrijpen. Daar tegenover staan de tegenstanders. Zij benadrukken het gebrek aan wetenschappelijke onderbouwing en wijzen op het gevaar van stereotypering. Er zijn inmiddels heel wat kleurenmodellen. Een overzicht.

 

De kleurenmodellen

Kleurenmodellen geven inzicht in je persoonlijkheid. Ze geven inzicht in het eigen gedrag en het gedrag van collega’s. Er zijn echter veel verschillende kleurenmodellen. Daarom hier eerst een opsomming:

  • DISC (4 kleuren)
  • Birkman (4 kleuren)
  • Insights Discovery (4 kleuren)
  • Herrmanns Brain Dominance Model (4 kleuren)
  • Het kleurenmodel van De Caluwé en Vermaak (5 kleuren)
  • Management Drives (6 kleuren)
  • RealDrives (6 kleuren)
  • De Bono (6 kleuren)
  • Graves (7 kleuren)
  • Lumina Spark (8 kleuren)
  • Spiral Dynamics (7 kleuren)
  • MBTI (16 kleuren)

Zoals je ziet, is het een hele lijst. En dan zijn er in sommige gevallen ook nog meerdere varianten van dezelfde test. Zo is bijvoorbeeld de DISC test in verschillende versies beschikbaar.

Alhoewel in deze kleurenmodellen dezelfde kleuren worden gebruikt, is de betekenis van de kleuren steeds nét een beetje anders. Ter illustratie hiervan is in onderstaande tabel voor de 4-kleuren-modellen de betekenis van de kleur aangegeven.

Kleur DISC Birkman Insights Discovery Herrmanns Brain Dominance Model
Groen Stabiel

Sociaal

Communicator

Netwerker

Zorgzaam

Relatiegericht

Georganiseerd

Gedetaileerd

Blauw Consciëntieus

Conformerend

Denker

Innovator

Analytisch

Objectief

Analytisch

Logisch

Rood Dominant

Direct

Actie-gericht

Direct

Prestatiegericht

Wilskrachtig

Emotioneel

Interpersoonlijk

Geel Interactief

Inspirerend

Administrator

Taak/proces gericht

Expressief

Overtuigend

Holistisch

Intuitief

Als je meer wilt weten over deze kleurenmodellen is het een goede methode om zelf een kleurentest in te vullen. Je kunt bijvoorbeeld één van de volgende gratis mogelijkheden gebruiken:

MBTI

DISC

Kleurenmodel De Caluwe/Vermaak

 

Het psychologisch model

De kleurenmodellen zijn vrijwel allemaal gebaseerd op het gedachtegoed van Carl Jung dat dateert uit 1921. Jung ging ervan uit dat elke mens bepaalde diepgewortelde psychologische voorkeuren heeft op basis waarvan hij handelt en communiceert. Daarbij stelt Jung dat er

  • 4 psychologische functies zijn: denken, voelen, gewaarwording en intuïtie
  • 2 fundamentele houdingen zijn: introversie en extraversie

Dus, met deze 4 functies en 2 houdingen kun je in totaal 8 persoonlijkheidstypen onderscheiden. De kleurenmodellen refereren bijna allemaal naar Jung’s psychologische functies en/of fundamentele houdingen.

Tegenwoordig wordt de typologie van Jung niet meer aanvaard door de wetenschappelijke psychologie. Op dit moment is er maar één persoonlijkheidstest die door de wetenschap wordt erkend en dat is de ‘big five’-test .

 

Toegevoegde waarde

Kleurenmodellen hebben tot doel om inzicht te geven in ieders voorkeursgedrag. Als je de kleur van een collega kent, dan kun je hem beter begrijpen en je kunt je eigen boodschap beter overbrengen.

De kracht van kleurenmodellen zit hem in de eenvoud en in de herkenbaarheid.

  1. De eenvoud
    Samenwerkingsverbanden zijn tegenwoordig vluchtiger dan vroeger. Allereerst reorganiseren bedrijven vaker. Bovendien veranderen teams vaker van samenstelling. Tot slot moet sowieso alles sneller. Hierdoor is er minder tijd om elkaar echt te leren kennen. Het kleurenmodel is dan een heel makkelijk hulpmiddel om elkaar sneller te begrijpen.
  2. De herkenbaarheid
    Veel gebruikers van kleurenmodellen geven aan dat zij zichzelf en hun collega’s erin herkennen.

 

Stereotypering

Stereotyperingen zijn er niet voor niks. Ze helpen om de complexe werkelijkheid sneller te begrijpen door deze te simplificeren. Maar stereotyperingen kunnen ook kwaad. Allereerst leiden stereotyperingen tot de self-fulfilling prophecy. Door het hebben van een stereotypering benaderen we een rood persoon anders dan een blauw persoon (of geel of groen). Op deze wijze versterken we het stereotype gedrag. Daarnaast zorgen stereotyperingen ervoor dat hele discussies worden platgeslagen. Alhoewel het doel van de introductie van een kleurenmodel juist is om samenwerking bespreekbaar te maken, is het effect vaak het tegenovergestelde. Zo zegt men dan bijvoorbeeld “O, echt zo’n blauwe opmerking!” in plaats van het concrete gedrag te benoemen.

 

Wetenschappelijke onderbouwing

Er is veel kritiek op de wetenschappelijke onderbouwing van de kleurenmodellen. In een artikel op loopbaanlinks.nl wordt dat toegelicht.

Wat betekent wetenschappelijke onderbouwing?
Een test die wetenschappelijk onderbouwd is, is betrouwbaar en valide.
Betrouwbaarheid Validiteit
Een goede test is betrouwbaar. Dit wil zeggen dat als je de test nog een keer doet (onder andere omstandigheden of bijvoorbeeld maanden later), dat er dan hetzelfde uitkomt. Een goede test is valide. Dit betekent dat een vragenlijst meet wat hij beoogt te meten. In het geval van de kleurentest wordt beoogd de persoonlijkheid te meten. Eenvoudig gezegd is dat het karakteristieke gedragspatroon dat iemand in verschillende situaties vertoont.

Validiteit en betrouwbaarheid zijn moeilijk aan te tonen voor kleurentesten. Slechts een enkele kleurentest (De Caluwé/Vermaak) lukt het überhaupt om wetenschappelijke aandacht te krijgen.

Meer lezen?

Ik post regelmatig blogs over persoonlijke effectiviteit en deze verstuur ik elke maand in een nieuwsbrief. Meld je aan via onderstaande knop.

Contact

Mail of bel me om een vrijblijvend kennismakingsgesprek in te plannen.

📧    coaching@patriciadewit.com
📱    +316 1223 8559
⛺️    Patricia de Wit Coaching
         Atalanta 64
         5121 MS Rijen
         Noord-Brabant, Nederland

📄    KVK: 61965812
📚    Algemene voorwaarden
🔒    Privacyverklaring

Nieuwsbrief

Mensen zijn op zoek naar persoonlijke effectiviteit. Het is een oerdrift in de mens zichzelf te willen ontwikkelen.

Vul je naam en email in en je wordt aangemeld voor deze maandelijkse nieuwsbrief over persoonlijke effectiviteit.