TA en persoonlijk functioneren

TA staat voor ‘Transactionele Analyse’ en is een theorie over communicatiepatronen ín en tussen mensen. Het doel van TA is bewustwording van patronen die je in je jonge jaren onbewust hebt geleerd. Met behulp van TA kun je je persoonlijk functioneren verbeteren doordat je jezelf beter leert begrijpen en leert om effectiever te communiceren.

 

Achtergrond

De basis voor TA is al halverwege de vorige eeuw gelegd door psychotherapeut Eric Berne, en de theorie is nog steeds in ontwikkeling. TA wordt gebruikt in psychotherapie, coaching, opleiding en organisatieontwikkeling, met het doel communicatiepatronen te veranderen die niet effectief zijn.
Met het woord ‘Transacties’ wordt gerefereerd naar alle communicatie-uitingen, verbaal en non-verbaal.

 

Levensscript

Kinderen leren heel onbewust. Als kind leer je van alle gebeurtenissen om je heen. Zo leer je als kind vrij snel wie “mama” is, dat je een kusje krijgt als je huilt en dat je met mond dicht moet eten. Tot zover gaat alles nog goed. Maar kinderen hebben ook een haast magisch kijk op de wereld. Ze maken de dingen kloppend en interpreteren vanuit hun eigen wereldbeeld.

Een gezin zou voor het eerst met de kleine Nina gaan vliegen. Hoe dichter de vakantie naderde hoe stiller Nina werd. Uiteindelijk kwam het hoge woord eruit: “Mama, ik kan nog helemaal niet vliegen!”.

Kinderen trekken conclusies die niet altijd even logisch zijn voor volwassenen. En deze conclusies kunnen waarheden en regels worden. Dan worden het een levensscript: Je gaat er naar leven.

Een voorbeeld:
Toen je klein was had je moeder het vaak druk. Je merkte toen dat als je ook druk mee hielp je moeder dat fijn vond. Je kreeg dan aandacht en complimentjes. Je hebt toen onbewust de conclusie getrokken dat je alleen lief bent als je druk mee helpt. Je overtuiging wordt: ik ben alleen waardevol als persoon als ik druk ben en anderen help. Het gevolg is dat je de rest van je leven altijd druk in de weer bent en voor anderen klaar wilt staan.

Disfunctioneel gedrag ontstaat als je levensscipt je gaat beperken. In het bovengenoemde voorbeeld kun je dan niet meer voldoende ontspannen of voldoende aan jezelf denken.

TA biedt mogelijkheden (technieken, opdrachten) om op zoek te gaan naar het ontstaan van je levenscript, om op deze wijze te weten te komen waarom je bepaald (disfunctioneel) gedrag vertoont. Eén van de bekendste hulpmiddelen daarbij is het ego-model.

 

Het Egomodel

Het ego-model geeft inzicht in hoe vroegere communicatiepatronen van jou als kind met je ouders, je gevormd hebben. Je kunt ook leren inzien hoe dergelijke communicatiepatronen je gedrag nu nog steeds beïnvloeden.

Er zijn 3 ego-posities: Ouder – Volwassene – Kind

  1. Ouder
    Communicatie vanuit de ouderrol is gebaseerd op waarden, normen en oordelen. De ouder weet wat goed is voor de ander. Dit kan zich op 4 wijze uiten: Adviserend, zorgzaam, bekritiserend of betuttelend
  2. Volwassene
    Communicatie vanuit de volwassene rol is gebaseerd op informatie, analyse, en vindt plaats in het ‘hier en nu’. Het is een open en verstandige manier van communiceren waarin naar werkbare oplossingen wordt gezocht door gebruik te maken van elkaars ideeën.
  3. Kind
    Communicatie vanuit de kinderrol is gebaseerd op aandacht en goedkeuring krijgen. Het Kind is onderdanig en neemt geen verantwoordelijkheid.

 

Communicatiepatronen

Als je vanuit de Ouder positie iets zegt, dan roep je een Kind reactie op. En andersom: als je vanuit de Kind positie iets zegt dan roep je een Ouder reactie op. Zo zul je snel een advies krijgen van je gesprekspartner als je klaagt. Het kan ook voorkomen dat iemand juist vanuit de Ouder positie reageert op een Ouder-boodschap of vanuit een Kind positie op een Kind-boodschap. In dat laatste geval gaan we lekker met zijn tweeën lopen klagen.
Communicatie vanuit de Ouder of Kind-positie levert meestal niet veel op en wordt vaak zelfs destructief omdat het aanvallend of bedreigend overkomt.

Het advies is dan ook om te leren om te communiceren vanuit de Volwassene positie. Kenmerkend aan die positie is autonomie:

  • Ik ben OK, jij bent OK
  • Ik ben verantwoordelijk voor mijn eigen gevoelens (dit denk ik, dit voel ik) en de ander is verantwoordelijk voor zijn gevoelens (wat is jouw behoefte?)
  • Geen oordelen maar waarnemingen

Om op deze wijze te communiceren is het van belang dat je begrijpt dat communicatie ingewikkeld is. De 4 lagen van communicatie zijn daarbij essentieel.

 

6 gedragsregels

Opvoeders geven soms (on)bewust boodschappen af waaraan kinderen feitelijk niet kunnen voldoen. In TA taal heten dat “injuncties”. Om je als klein kind toch staande te houden leren kinderen zichzelf bepaalde gedragsregels (in TA taal heten die “drivers”). TA beschrijft 6 gedragsregels.

De mogelijke injuncties zijn: De mogelijke drivers zijn:
  • Besta niet
  • Wees niet belangrijk
  • Wees niet jezelf
  • Hoor er niet bij
  • Wees geen kind
  • Kom niet dichtbij
  • Groei niet op
  • Wees niet gezond
  • Slaag niet
  • Denk niet
  • Doe niets
  • Voel niets
  • Wees sterk
  • Maak voort
  • Doe je nest
  • Doe een ander een genoegen
  • Wees perfect
  • Wees de beste

 

Gedragsregels zijn niet slecht, ze brengen je vaak ver. Soms echter zetten mensen hun gedragsregel altijd in en beperkt het ze daardoor in het bereiken van hun doelen. In dat geval helpt het om je bewust te zijn van je gedragsregels. Zo kun je bewuster kiezen of je de gedragsregel wilt inzetten.

 

 

 

 

Meer lezen?

Ik post regelmatig blogs over persoonlijke effectiviteit en deze verstuur ik elke maand in een nieuwsbrief. Meld je aan via onderstaande knop.

Contact

Mail of bel me om een vrijblijvend kennismakingsgesprek in te plannen.

📧    coaching@patriciadewit.com
📱    +316 1223 8559
⛺️    Patricia de Wit Coaching
         Atalanta 64
         5121 MS Rijen
         Noord-Brabant, Nederland

📄    KVK: 61965812
📚    Algemene voorwaarden
🔒    Privacyverklaring

Nieuwsbrief

Mensen zijn op zoek naar persoonlijke effectiviteit. Het is een oerdrift in de mens zichzelf te willen ontwikkelen.

Vul je naam en email in en je wordt aangemeld voor deze maandelijkse nieuwsbrief over persoonlijke effectiviteit.